İhracat teşvikleri nedir? (Ticari terimler kategorisi)

(Export incentives) Üretimini iç piyasa yerine dış piyasalarda satan firmalara sağlanan maddi avantajlardır. İhracatı özendirici önlemlerin alınmasındaki amaç bir yandan ülkenin ihracat gelirlerini artırmak, diğer yandan da ihracatın bileşimini tarım ürünlerinden sanayi ürünlerine doğru kaydırmaktır. İhracat teşvikleri çok çeşitlidir. Bunların bir kısmı dolaysız bir kısmı da dolaylı yollardan ihracatın özendirilmesi amacına hizmet eder.

Dolaysız önlemler arasında örneğin şunlar yer alır : İhracatçıya doğrudan sübvansiyon verilmesi, vergi iadesi, ucuz kredi, ihraç mallarının üretim veya ambalajlanması için gerekli ara malı ve ham maddelerin ithaline gümrük muafiyeti ve döviz tahsis önceliği tanınması, ihraç mallarının vergi, resim ve harç istisnası, ihracatçının eğitimi, dış piyasalar hakkında devletçe bilgi toplanması, piyasa araştırmaları yaptırılması, ihracat işlemlerinin basitleştirilmesi, ilk dış piyasaya çıkış, dış piyasada tanıtım ve tutunma giderlerinin devlet tarafından karşılanması, v.s.Dolaylı ihracatı teşvik önlemleri ise daha çok sanayileşme stratejisi ile ilgilidir.

Örneğin ithal ikamesi yerine ihracata yönelik sanayileşme stratejisi izlenmesi gibi. Dışa açık büyüme politikası izleyen ülkelerde, gerek iç, gerek dış ekonomi alanlarında serbest piyasa mekanizması geçerli kılınmaya çalışılır. Bu amaçla ithalatta liberasyona gidilir, esnek döviz kuru politikaları benimsenir, v.s. Bütün bunlar ise ihracat aleyhine olan çarpıklığı giderici ve ihracatı özendirici sonuçlar doğurur.

Türkiye’de ihracatı teşvik önlemleri, özellikle 1980 den önceki dönemde önemli bir yer tutuyordu. Bunun nedeni uygulanan ithal - İkamesi Politikalarının, ihracat aleyhine yolaçtığı çarpıklık dolayısıyla ihracattaki gerilemenin önlenmesi idi. Bu önlemler çeşitli mevzuat içinde yer almıştır. Bunlar arasında 1963 tarih ve 261 sayılı yasa, Vergi İadesinin kaynağını oluşturuyordu. 933 sayılı yasa ise Bakanlar Kurulu’na ihracatın teşviki için gerekli önlemleri alma yetkisi tanımıştı.

Hükümetler bu yasaya dayanarak çeşitli Kararnameler çıkartmışlardır. Ancak zamanla ihracat teşviklerinin kapsamında önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu arada 1980 den sonra vergi iadesi ve ihracatçıya ucuz kredi uygulamaları kaldırılmıştır. Bu dönemde daha çok, dış ticaretin serbestleştirilmesi ve esnek kur politikası ile ihracat özendirilmeye çalışılmıştır. Esasen dolaysız şekilde ihracatın özendirilmesi (ihracat sübvansiyonları gibi) uluslararası ticari çevrelerce bir damping uygulaması şeklinde görülmekte ve soruşturmaya konu edilmektedir. O bakımdan çoğu ülkeler (gelişmiş, az gelişmiş) ihracatın teşvikinde dolaylı önlemlere yönelmişlerdir.

--Reklam--